Maria van Nassau | 1572 Geboorte van Nederland

Maria van Nassau | 1572 Geboorte van Nederland

Vanaf donderdag 26 mei 2022: Expositie

Maria van Nassau, gravin tussen twee vuren

Elke zondagmiddag om 14.00 uur in de maanden juni en juli zal Maria van Nassau in kostuum de dramatische brief van haar aan haar moeder Juliana van Stolberg voorlezen. Met uw toegangsbewijs kunt u die bijwonen.
Aansluitend zal Maria met wie dat wil een stadswandeling maken, waarbij ze over alle plekken vertelt die in haar leven in ‘s-Heerenberg een rol hebben gespeeld.

  • Entree + Maria van Nassau-expositie € 5,00 p.p
  • Kinderen tot 12 jaar gratis
  • Museumkaarthouders € 4,00 p.p.
  • Stadswandeling o.l.v. Maria van Nassau € 5.00
  • Combikaart € 9,00 voor museumbezoek + Maria van Nassau-stadswandeling. Dit bedrag geldt ook voor museumkaarthouders.
  • Voor groepsbezoek zie hier »
  • Hieronder meer informatie over het herdenkingsjaar 1572, de rol van Maria van Nassau daarin en wat het museum laat zien

 

 

Nederland bestaat 450 jaar! In het westen van het land krijgen vanaf 1572 de begrippen vrijheid, verscheidenheid, verdraagzaamheid en verbondenheid eindelijk inhoud, na eeuwen van strijd en onderdrukking. In het oosten van het land bevindt zich de strijd nog in een andere fase. Vanaf het huidige Limburg tot en met Groningen is meer sprake van andere “v’s”: verwoesting, verdriet, verdeeldheid en verlies. Vooral Gelre heeft geleden onder de strijd tussen enerzijds de Spanjaarden en de aanhangers van Willem van Oranje, anderzijds door de godsdienststrijd die hieruit voortkwam.

 

Wat doet Stadsmuseum Bergh?

Stadsmuseum Bergh besteedt in dit jubileumjaar speciale aandacht aan Maria van Nassau, de zuster van Willem van Oranje. De stad ’s-Heerenberg was nauw betrokken bij de 80-jarige oorlog door het huwelijk van katholieke graaf Willem IV van den Bergh met de luthers opgevoede Maria van Nassau. Omdat haar man Willem een nogal opportunistische houding aannam en niet altijd achter haar broer prins Willem van Oranje stond, werd zij voortdurend heen en weer geslingerd tussen trouw aan haar man en trouw aan haar broer en familie.

Maria voedde zestien kinderen op in een tijd van oorlog en godsdiensttwisten en voerde een druk huishouden, vaak in afwezigheid van haar man. Zij was een bijzondere en krachtige vrouw, wier rol in de strijd moeilijk is te duiden. Enerzijds wordt zij belicht als een vrouw met een warm karakter, die oog had voor het lijden van haar familie, maar ook voor de inwoners van de stad Bergh (nu ’s-Heerenberg). Hoewel zij protestant was opgevoed, was zij tolerant naar andere godsdiensten. Anderzijds ging zij met haar man op veldtocht en was getuige van het zeer wrede handelen van zijn leger huurlingen tijdens de veroveringen van diverse steden in het oosten van het land, zoals Doetinchem, Doesburg en Zutphen. Zelfs Alva prees haar moed en haar houding tijdens de veldslag. Zo vervulde Maria bij de geboorte van Nederland een bijzondere rol naast haar man, die zij altijd trouw bleef.

 

Hoe vertellen wij het verhaal van Maria?

In het museum vertellen wij het verhaal over haar karakter, haar rol en positie in die tijd en organiseren de volgende activiteiten:

In ons museum leert u Maria kennen tijdens een audiotour, die ook leidt naar het Raethuys uit 1531, waar we objecten uit haar tijd tentoonstellen en toelichten;
Daarnaast is Maria in historische kleding wekelijks aanwezig in de filmzaal van het museum. Zij leest authentieke brieven voor, die meer vertellen over haar karakter en haar angsten;
Onder leiding van gidsen in historische kostuum kunt u een stadswandeling maken, met speciale aandacht voor Maria en haar relatie tot de stad.
Vanaf 9 september neemt ook Kasteel Huis Bergh deel aan het project. Van daaruit wordt vooral aandacht besteed aan graaf Willem IV. Zo kunnen bezoekers in het kasteel en in de stad een compleet beeld krijgen van de rol van de graaf en de gravin in hun tijd.

 

Wat laat Stadsmuseum Bergh nog meer zien?

Stadsmuseum Bergh biedt permanent een overzichtsfilm van de geschiedenis van ‘s-Heerenberg en omgeving en toont een interactieve maquette van de stad rond 1550. Met behulp van audiovisuele middelen vertelt het de verhalen van een vijftal vrouwen die belangrijk waren in de geschiedenis van stad en regio tussen het jaar 900 en 1600, waaronder van Maria van Nassau.

 

’s-Heerenberg in 1572

 

 

Vanaf ca. 1240 is sprake van bebouwing op de plek waar nu Kasteel Huis Bergh staat en ontstond het stamslot van de heren en sinds 1486 graven Van den Bergh. De eerste heren van den Bergh hadden als motto “stillsaete undt neutraliteyt”. Ofwel “kies geen partij en bemoei je nergens mee”. Hierdoor leefden de bewoners van het graafschap in vrede. Dit veranderde ten tijde van Graaf Willem IV van den Bergh (1537-1586), ten gevolge van zijn huwelijk met Maria van Nassau, de zuster van prins Willem van Oranje. Hij sloot zich aan bij zijn zwager en hierdoor raakte het graafschap nauw betrokken bij de 80-jarige oorlog. Sinds zijn bezittingen in 1568 verbeurd waren verklaard vanwege zijn bemoeienis met het Verbond der Edelen, verbleef de graaf met zijn gezin niet meer op kasteel Huis Bergh en was gevlucht naar Duitsland.

 

Het rampjaar 1572

In het jaar 1570 werd de Brabander Andries van Anderlecht door de Spaanse regering aangesteld als landdrost van het graafschap Bergh. Graaf Willem was er veel aan gelegen om weer te gaan regeren over het graafschap Bergh. Vanuit zijn ballingschap bereidde hij in 1572 een invasie in de Nederlanden voor met zijn zwager prins Willem van Oranje.

Terwijl Willem van den Bergh zich op de IJssel-steden richtte, stuurde de graaf een troep geuzen naar Huis Bergh om dit voor hem te heroveren. Dit mislukte op 27 mei 1572 en ook een tweede maal op 31 mei. Opmerkelijk genoeg verliet even later ook Anderlecht en zijn regeringsgezinde hulptroepen Huis Bergh. Hij vestigde zich in Emmerik. Zo kon Huis Bergh daarna eenvoudig door de achtergebleven geuzen worden bezet.

Ook het Berghse kasteel in Ulft werd in de zomer van 1572 belegerd. Drost Johan van Haersolte bood hier verzet. Hij werd vanaf 27 juni door drie of vier vendelen geuzen belegerd. De belegering sleepte zich maandenlang voort. In de loop van augustus werd het beleg afgebroken toen duidelijk werd dat de stadhouder troepen naar Ulft wilde sturen om het slot te ontzetten. Kort daarna viel Ulft tot circa eind oktober alsnog in handen van de geuzen. Na 19 oktober 1572 kwam Huis Bergh weer in Spaanse handen. Het duurde nog vijf jaar voordat Willem van den Bergh zijn bezittingen terugkreeg.

In Stadsmusem Bergh vertellen we je natuurlijk ook wat er voor en na het rampjaar gebeurde.